Yazılar

Hukuk sözlüğü.

Elinizdeki dilekçede, tebligatta ya da sözleşmede karşılaştığınız terimler. Amaç hukuk öğretmek değil, belgenizi okuyabilmenizi sağlamak.

A

Ayıplı mal: Sözleşmede kararlaştırılan nitelikleri taşımayan ya da kullanım amacına uygun olmayan mal. Tüketici, ayıplı maldan doğan hakları için teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Ecrimisil: Bir taşınmazı haklı bir sebep olmaksızın kullanan kişiden istenen kullanım bedeli. Haksız işgal tazminatı olarak da adlandırılır.

Feragat: Davacının talep sonucundan vazgeçmesi. Feragat, davanın kesin olarak reddi sonucunu doğurur ve aynı konuda yeniden dava açılmasını engeller.

Haciz: Borçlunun mal, alacak veya haklarına icra dairesince el konulması. Alacağın tahsili için yapılan icra takibinin aşamalarından biridir.
Hak düşürücü süre: Geçmesiyle hakkın kendiliğinden sona erdiği süre. Zamanaşımından farkı, hâkim tarafından resen gözetilmesi ve durma ya da kesilmesinin mümkün olmamasıdır.

İhtarname: Karşı tarafa bir hususu bildirmek, onu temerrüde düşürmek veya bir süre vermek amacıyla genellikle noter aracılığıyla gönderilen yazılı bildirim.
İstinaf: İlk derece mahkemesi kararına karşı bölge adliye mahkemesine yapılan başvuru. Hem hukuka uygunluk hem de maddi vakıalar yönünden inceleme yapılır.
İzale-i şüyu: Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir malın ortaklığının giderilmesi davası. Mal aynen bölünebiliyorsa bölünerek, bölünemiyorsa satılarak paylaştırılır.

Kat irtifakı: Henüz tamamlanmamış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde, ileride kat mülkiyetine çevrilmek üzere kurulan irtifak hakkı.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi: Arsa sahibinin arsasının bir bölümünün devri karşılığında, yüklenicinin bağımsız bölüm inşa etmeyi üstlendiği sözleşme. Hem eser hem taşınmaz satış vaadi niteliği taşır.
Kesin hüküm: Kanun yollarına başvurulamayacak hâle gelmiş mahkeme kararı. Aynı taraflar arasında aynı konuda yeniden dava açılmasını engeller.

Menfi tespit davası: Borçlu olmadığının tespiti için açılan dava. Takip başlamadan önce ya da başladıktan sonra açılabilir; icra takibini kendiliğinden durdurmaz.
Muris muvazaası: Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı işlemi gerçekte olduğundan farklı göstermesi. Genellikle satış gibi gösterilen bağışlamalarda gündeme gelir.
Mütemerrit: Borcunu zamanında yerine getirmeyen ve usulüne uygun olarak temerrüde düşürülmüş borçlu.

Ön alım hakkı (şufa): Paylı mülkiyette, paydaşlardan birinin payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşların aynı koşullarla o payı öncelikle satın alma hakkı.

Tapu iptali ve tescil davası: Hukuka aykırı olarak oluşturulmuş tapu kaydının iptali ve taşınmazın gerçek hak sahibi adına tescili talebiyle açılan dava.
Tasarrufun iptali davası: Borçlunun alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla yaptığı devirlerin, alacaklı yönünden hükümsüz sayılmasını sağlayan dava.
Tedbir nafakası: Boşanma davası süresince, eşlerden birinin veya çocukların geçimi için hükmedilen geçici nafaka. Dava sonunda yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşebilir.
Temerrüt: Borçlunun borcunu zamanında ifa etmemesi hâli. Temerrüt faizi ve gecikmeden doğan zararın talep edilebilmesinin ön koşuludur.
Tensip zaptı: Dava açıldıktan sonra mahkemenin dosya üzerinden kurduğu ilk ara karar. Süreler, tebligatlar ve ilk duruşma günü burada belirlenir.

Vekâletname: Avukata, müvekkil adına işlem yapma yetkisi veren noterde düzenlenmiş belge. Boşanma gibi bazı davalarda fotoğraflı ve özel yetkili olması gerekir.

Yoksulluk nafakası: Boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek tarafa, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla hükmedilen süresiz nafaka.

Zamanaşımı: Belirli bir sürenin geçmesiyle alacağın dava edilebilirliğini yitirmesi. Hak sona ermez; ancak karşı taraf zamanaşımı def'inde bulunursa talep reddedilir.
Zilyetlik: Bir eşya üzerinde fiilî hâkimiyet kurma hâli. Mülkiyetten farklıdır: kiracı zilyettir ama malik değildir.

Tanımlar kısaltılmış ve sadeleştirilmiştir; mevzuatın tam metni yerine geçmez. Terimin sizin dosyanızdaki karşılığı için büroya danışınız.